Áo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt

Wednesday, 24/06/2020, 00:39 AM

Từ xưa đến nay, trong tâm thức người Việt Nam và trong mắt bạn bè quốc tế, tà áo dài truyền thống được xem là một biểu tượng chứa đựng tinh hoa – văn hóa của dân tộc Việt Nam.

 

Dù ở đâu – Paris, London hay những miền xa
Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố
Sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó, em ơi…

Không phải ngẫu nhiên lời bài hát “Một thoáng quê hương” của nhạc sĩ Từ Huy – Thanh Tùng trở thành âm điệu quen thuộc với đông đảo người Việt Nam. Bởi vì, cả trăm năm qua, áo dài đã từ đời sống đi vào nghệ thuật điện ảnh, âm nhạc, hội họa…, thậm chí trở thành một biểu tượng, một phần tâm hồn người Việt trên chính quê hương hay ở khắp thế giới.

Nếu như Hàn Quốc có Hanbok, Nhật Bản có Kimono, Scotland có váy Kilt… thì Việt Nam được biết đến với tà áo dài duyên dáng. Từ “Áo dài” đã được đưa nguyên bản vào từ điển Oxford và được giải thích là một loại trang phục của phụ nữ Việt Nam với thiết kế hai tà áo trước và sau dài chấm mắt cá chân che bên ngoài chiếc quần dài.

Với cô giáo Đinh Thị Thủy, người đang dành trọn tình thương cho lớp học của trẻ mồ côi, bị cha mẹ bỏ rơi, mang trong mình căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS tại Trung tâm Chữa bệnh giáo dục lao động xã hội số 2 (xã Yên Bài, huyện Ba Vì, Hà Nội) thì việc mặc áo dài không chỉ đẹp cho mình mà còn khiến các con cảm thấy thêm tin yêu vào cuộc sống, vào những người xung quanh. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Miêu tả về tà áo dài Việt Nam, nhà thơ Đinh Vũ Ngọc đã có những câu thơ rất đẹp:

Chiếc áo quê hương dáng thướt tha
Non sông gấm vóc mở đôi tà
Tà bên Đông Hải lung linh sóng
Tà phía Trường Sơn rực rỡ hoa
Vạt rộng Nam phần chao cánh gió
Vòng eo Trung bộ thắt lưng ngà
Nhịp tim Hà Nội nhô gò ngực
Hương lúa ba miền thơm thịt da

Tuy chưa có văn bản chính thức nào quy định áo dài là quốc phục, nhưng từ xưa đến nay, trong tâm thức người Việt Nam và trong mắt bạn bè quốc tế thì tà áo dài truyền thống được xem là một biểu tượng chứa đựng tinh hoa – văn hóa của dân tộc Việt. Áo dài được sử dụng trong nhiều sự kiện, từ những nghi lễ trang trọng trong gia đình, công sở, xã hội, ngoại giao… cho đến biểu diễn nghệ thuật, ứng dụng hằng ngày, nhất là vào dịp lễ hội, Tết cổ truyền; trình diễn trong các kỳ festival, tuần lễ thời trang, thi hoa hậu, người đẹp trong và ngoài nước…

Khác với những trang phục truyền thống của nhiều nước trên thế giới, mặc áo dài, phụ nữ Việt không cần tốn nhiều thời gian, lại đơn giản, gọn gàng, duyên dáng mà thanh lịch. Có lẽ chính vì vậy mà áo dài – trang phục truyền thống đã “len lỏi” vào cuộc sống hằng ngày của phụ nữ Việt một cách tự nhiên và dễ dàng.

Qua nhiều nghiên cứu, chiếc áo dài được khẳng định chính là một niềm kiêu hãnh của người Việt Nam, bởi không phải dân tộc nào cũng có trang phục mang vẻ đẹp vừa kín đáo, vừa duyên dáng, gợi cảm như vậy.

Vì lẽ đó, ngoài việc gắn liền với sự phát triển của đời sống xã hội, áo dài còn là “cầu nối”, là “sứ giả” trong việc quảng bá du lịch Việt. Khách du lịch khi đến Việt Nam, nhất là các nữ du khách thường chọn áo dài như món quà lưu niệm độc đáo, đặc sắc.

Trong những năm gần đây, bằng sự nỗ lực, tinh thần tự hào dân tộc, nhiều nhà thiết kế đã đem đến cho chiếc áo dài những vẻ đẹp mới lạ. Nhà thiết kế Minh Hạnh, Sĩ Hoàng, Võ Việt Chung… là những người đã góp phần làm rạng rỡ thêm tên tuổi trang phục áo dài trên làng thời trang khu vực và quốc tế. Vượt qua giá trị của chính mình trong vai trò một sản phẩm tiêu dùng, chiếc áo dài đã đạt đến một vai trò quan trọng hơn đó là một sản phẩm văn hóa đặc trưng mang đậm bản sắc dân tộc, là biểu tượng của phụ nữ Việt Nam.

Cho đến nay, vẫn chưa xác định rõ nguồn gốc của chiếc áo dài Việt Nam bắt đầu chính xác từ đâu, nhưng dựa trên bối cảnh lịch sử của dân tộc, các nhà nghiên cứu đưa ra một kết luận thống nhất chung khẳng định bộ quốc phục này đã xuất hiện cách đây hàng nghìn năm. Để có được một chiếc ào dài mang đậm nét văn hóa đặc trưng như ngày nay, bộ trang phục này đã phải trải qua nhiều giai đoạn biến thể khác nhau.

Hình ảnh cổ xưa nhất của áo dài được biết đến là áo Giao lĩnh (khoảng năm 1744). Ở giai đoạn này, đất nước được trị vì bởi chúa Nguyễn Phúc Khoát ở Đàng Trong, còn Đàng Ngoài là chúa Trịnh. Lúc này, áo có kích thước rộng, thân áo được may bằng 4 tấm vải, dài chấm gót chân, xẻ 2 bên hông, phần tay áo dài, cổ tay rộng. Áo mặc cùng váy đen bên trong và thắt lưng vải bên ngoài.

Biểu diễn thời trang áo dài với chủ đề “Sắc thu Hà Nội” tại phố bích họa Phùng Hưng, Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt/TTXVN

Theo ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thừa Thiên – Huế, chúa Nguyễn Phúc Khoát là người có công rất lớn để có được chiếc áo dài, vị thế áo dài như ngày hôm nay. Chúa Nguyễn Phúc Khoát đã chủ trương cải tổ triều phục, cải cách trang phục dân gian xứ Đàng Trong, đưa áo dài trở thành trang phục chính thức.

Đến thế kỷ XVII, để thuận tiện hơn trong công việc làm đồng và buôn bán, chiếc áo Giao lãnh được thiết kế gọn lại thành kiểu áo tứ thân, trong đó vạt trước được xẻ rời thành 2 vạt, người mặc có thể buộc 2 vạt này lại với nhau ở phía trước bụng. Áo tứ thân thường có màu tối vì trang phục này được sử dụng phổ biến ở tầng lớp nông dân – những người lao động quanh năm với ruộng đồng.

Thế kỷ XIX, áo dài ngũ thân được ra đời nhằm tạo ra sự cách biệt giữa tầng lớp quý tộc sang trọng và tầng lớp nông dân. Dựa trên cơ sở áo tứ thân, phần thân vạt trước của áo dài ngũ thân được bổ sung thêm một vạt áo như lớp lót kín đáo chính là vạt áo thứ 5. Kiểu áo này được may theo phom rộng, có cổ và rất thịnh hành đến đầu thế kỷ XX.

Trong những thập kỷ đầu của thế kỷ XX, áo dài Lemur được ra đời bởi bàn tay sáng tạo của họa sĩ Cát Tường. Áo được may ôm sát cơ thể, chỉ có hai vạt trước và sau, vạt trước dài chấm đất. Nhằm tạo điểm nhấn, chiếc áo dài Lemur được Âu hóa với phần áo có thắt eo, dáng tay phồng, cổ áo khoét hình trái tim… Có lẽ vì lý do này nên áo dài Lemur vấp phải sự phản đối của dư luận cho rằng kiểu áo này bị lai Tây, không đúng đắn, không phù hợp phong tục tập quán Việt Nam thời bấy giờ.

Đến thời áo dài Lê Phổ, dưới bàn tay khéo léo của nhà thiết kế cùng tên, bà đã thu gọn kích thước áo dài để ôm vừa vặn thân hình người phụ nữ Việt Nam, đẩy cầu vai, kéo dài tà áo chạm đất và đem đến nhiều màu sắc mới mẻ. Nói cách khác, bà khiến nó trở nên gợi cảm, tinh tế và thu hút hơn. Đây là chiếc ào dài nhận về khá nhiều sự khen ngợi và được sử dụng qua nhiều thời kỳ.

Đến những năm 1960, áo dài Raglan (còn gọi là áo dài Giắc lăng) ra đời do nhà may Dung ở Đakao, Sài Gòn sáng tạo ra. Điểm khác biệt lớn nhất của áo dài Raglan là áo ôm khít cơ thể hơn, cách nối tay từ cổ chéo xuống một góc 45 độ giúp người mặc thoải mái linh hoạt hơn. Hai tà nối với nhau bằng hàng nút bấm bên hông. Đây chính là kiểu áo dài góp phần định hình phong cách cho áo dài Việt Nam sau này.

Chương trình Âm nhạc đường phố nhảy dân vũ “Áo dài ơi” tại không gian phố bích họa Phùng Hưng (Hà Nội). Ảnh: Danh Lam/TTXVN

Đến nay, áo dài Việt Nam có sự biến đổi với nhiều kiểu dáng, chất liệu từ hiện đại đến phá cách. Nhưng dù thế nào thì chiếc áo dài truyền thống của người phụ nữ Việt vẫn giữ được nét uyển chuyển, gợi cảm, kín đáo mà không trang phục nào có được.

Trong các cuộc thi nhan sắc tầm cỡ thế giới như Hoa hậu Thế giới, Hoa hậu Hoàn vũ, Hoa hậu Trái đất, những người đẹp đại diện Việt Nam luôn đầu tư và chuẩn bị kỹ lưỡng cho phần thi trang phục dân tộc, và đã không hiếm lần tà áo dài đồng hành cùng chiến thắng với chủ nhân của trang phục.

Thiếu nữ áo dài diễu hành xe đạp mang theo những bông hồng trên các tuyến phố chính của TP Nha Trang (Khánh Hòa) tại Festival Biển Nha Trang. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Bộ áo dài đen cách điệu với đuôi công kết cườm và kim sa đã giúp Mai Phương Thúy lọt Top 20 thí sinh mặc trang phục dân tộc đẹp nhất cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2006. Bộ áo dài “vũ khúc hạc” của nhà thiết kế Thuận Việt với cách thiết kế hai lớp áo theo kiểu dáng áo của Nam Phương Hoàng Hậu giúp hoa hậu Thùy Lâm lọt Top 10 người đẹp trình diễn trang phục truyền thống đẹp nhất tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008.

Bộ áo dài lấy cảm hứng từ rồng phương Đông, với các họa tiết thổ cẩm đặc trưng của dân tộc miền núi phía Bắc Việt Nam, được hoa hậu Lưu Thị Diễm Hương lựa chọn tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2012 cũng lọt Top 10 trang phục dân tộc đẹp nhất do trang web nổi tiếng về các cuộc thi sắc đẹp Missosology bình chọn.

Đặc biệt, bộ áo dài lấy ý tưởng từ bông sen với hai màu chủ đạo là đỏ và vàng, điểm xuyết đá pha lê đậm chất hoàng gia của á hậu Trương Thị May tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ năm 2013 được Missology bình chọn đứng đầu bảng xếp hạng những bộ quốc phục đẹp nhất; và trong chính cuộc thi, bộ áo dài này cũng đứng thứ 4 trong Top 10 trang phục dân tộc đẹp nhất…

Dù ở bất kỳ một sân khấu nào, áo dài vẫn luôn ẩn chứa vẻ đẹp thuần khiết của tâm hồn Việt, lan tỏa nét đẹp truyền thống, sâu lắng của văn hóa Việt mà không thể trộn lẫn với bất cứ thứ gì khác.

Ngày nay, trong cuộc sống hiện đại, chiếc áo dài vẫn được các bà, các mẹ, các chị em lựa chọn là trang phục yêu thích trong những dịp lễ, Tết, hội họp, kỷ niệm…, qua đó góp phần gìn giữ và quảng bá vẻ đẹp riêng có của chiếc áo dài Việt Nam.

Theo TTXVN

Áo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt
5 (1) vote

Leave your comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Tin nên xem

Six Senses Côn Đảo – khu nghỉ dưỡng xanh đẳng cấp thế giới

Những năm trở lại đây, Six Senses Côn Đảo đã nổi lên như một trong những điểm nghỉ dưỡng cao cấp nổi bật nhất Việt Nam. Nơi đây là sự hội tụ của phong cách xây dựng và thiết kế gần gũi với thiên nhiên, của ẩm thực phong phú và lành mạnh cho sức khỏe, và của những mong muốn tìm hiểu, khám phá giá trị văn hóa – lịch sử, thiên nhiên tại… Continue readingÁo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt

Úc: Thủ tướng dự kiến tăng hỗ trợ cho lĩnh vực sản xuất nội địa

Sau khi rà soát các giải pháp giúp doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng suy thoái kinh tế, Thủ tướng Scott Morrison đang cân nhắc việc gia tăng hỗ trợ cho ngành công nghiệp sản xuất nội địa. Đây cũng là động thái đáp lại kiến nghị của nhiều dân biểu trong Quốc hội về việc ủng hộ các lựa chọn thay thế hàng nhập khẩu. Mặc dù các nghị sĩ đã ngừng kêu gọi… Continue readingÁo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt

5 địa danh du lịch Việt Nam lọt top điểm đến tuyệt vời của thế giới

Theo bảng xếp hạng gần đây của Hostelworld về top những điểm du lịch bụi tốt nhất thế giới năm 2020, Việt Nam vinh dự có 5 địa danh đứng trong top này. Những địa danh này gồm có Hà Giang, Hạ Long, Ninh Bình, Quy Nhơn, Quảng Bình. Cao nguyên đá Hà Giang. Hà Giang nằm ở vị trí thứ 4 trong danh sách. Theo số liệu từ Hostelworld, số lượng đặt phòng ở… Continue readingÁo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt

Úc: Điều tra về bạo lực gia đình trong ảnh hưởng của COVID-19

Chính phủ liên bang đã công bố các tiêu chí cho cuộc điều tra mới về ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với tỷ lệ bạo lực gia đình và tình dục ở Úc. Cuộc điều tra của Chính phủ sẽ tập trung vào đối tượng là phụ nữ bản địa từ các cộng đồng khác nhau, bao gồm cộng đồng Thổ dân và dân đảo Torres Strait, phụ nữ nhập cư theo thị… Continue readingÁo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt

CBRE: Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn nhất để trở thành trung tâm sản xuất mới của thế giới

Theo CBRE Việt Nam, thời gian vừa qua, thị trường BĐS công nghiệp của Việt Nam rất sôi động với sự gia tăng yêu cầu thuê đất và nhà máy từ cả khách thuê hiện hữu lẫn khách thuê mới. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn nhất để trở thành một trung tâm sản xuất mới của thế giới. Hiện nay, hoạt động sản xuất sẽ tiếp tục xu hướng chuyển dịch ra… Continue readingÁo dài – tâm hồn Việt, văn hoá Việt

Tin cùng chuyên mục

Có thể bạn quan tâm